تفکر سیستمی مهم اما فراموش شده
سال ها پیش در کشور رومانی دیکاتوری به نام نیکولا چائوشسکو تصمیمی اتخاذ کرد، که تا سال های سال ، اثرات آن باقی ماند.
به دلیل حس وطن پرستی و غرور ملی کاهش میزان زادو ولد مشکلی جدی برای او و کشورش محسوب میشد.
به همین دلیل تصمیماتی گرفته شد، که سیستم را از تعادل خارج کرد. سقط جنین را در سراسر کشور ممنوع کرد، وسایل جلوگیری از بارداری را جمع آوری کرد، خانواده هایی را که فزرندان زیادی داشتند تشویق میکرد و مالیات آنها را کم می کرد.
در ابتدا تصمیمات اتخاذ شده به نظر درست می آمدند، و میزان زاد و ولد افزایش پیدا کرد. اما سیستم همیشه بدنبال تعادل است و زمانیکه از تعادل خارج شود ،مقاومتش آغاز میشود.
مردم رومانی در برابر این تصمیم مقاومت کردند. آنها از قرص های ضد بارداری که بصورت قاچاق وارد شده بود ،استفاده می کردند. میزان سقط جنین افزایش یافت ، تمام این عوامل بدلیل اوضاع اقتصادی مردم بود.
حتی آنهایی که فرزند دار شده بودند، بچه های خود را رها می کردند. چرا که از پس هزینه های آن بر نمی آمدند.
این تصمیم اشتباه برای بر هم زدن تعادل سیستم تا سال ها اثراتش باقی ماند. بچه های سر راهی برای مراقبت به یتیم خانه ها برده می شدند، اما کمبود غذا باعث شده تا با خون و سرنگ تغذیه شوند و از آنجایی که سرنگها چندین بار استفاده می شد، بیماری های مختلفی از جمله ایدز انتقال پیدا میکرد.
مثال بالا تنها یک نمونه از صدها تصمیماتی است که صرفا از یک جنبه و آنهم بصورت محدود مورد توجه قرار گرفته بود.
کشور هندوستان از افزایش جمعیت دچار مشکلات عدیده ای شده بود.مسئولان کشور به هر کاری دست میزدند تا بتوانند، جمعیت کشور را کنترل کنند، اما ناموفق بودند.راسل ایکاف بهمراه یکی از پژوهشگران هندی ابراز علاقه مندی کردند تا بتوانند مشکل را دریابند.
وقتی به سیستم بصورت کلی نگاه کردند، به بخش تامین اجتماعی ضعیف هندی ها برخوردند.به دلیل عدم توجه به سیستم تامین اجتماعی کشور، خانواده های هندی از دوران بازنشستگی و ناتوانی در تامین مخارج زندگی می ترسیدند، و همین عامل باعث میشد تا تعداد فرزندان بیشتری داشته باشند، بخصوص این تعداد فرزند در خانواده هایی که بچه های اول و دوم و سوم دختر بودند بشتر به چشم میخورد، چرا که آنها فرزندان پسر بیشتری را میخواستند.
سیستم بدن انسان هم به عنوان یک کل مد نظر قرار می گیرد. همچنانکه اتومبیل بعنوان یک کل مد نظر است و اجزایش بصورت جداگانه کارکردی ندارد.
تفکر سیستمی و بعد از آن سیستم داینامیک و ابزارهای آن مثل vensim قرار است به ما کمک کند تا ضمن توسعه ی مدل های ذهنی ، در هنگام تصمیم گیری و انتخاب جنبه های گوناگونی را مد نظر قرار دهیم.
در پایان این درس دو منبع آموزشی بسیار ارزشمند را معرفی میکنم.
در عصر شتابزدگی که با دیدن تخم مرغی، انتظار داریم خیلی سریع مرغی را در بغل بگیریم، دارم آهسته و آرام مطالعه میکنم.